Barry Woudenberg

Als adviseur op het gebied van informatiemanagement breng ik voor gemeenten en andere overheden regelmatig de ontwikkelingen op het vlak van de (e-)overheid en technologie in kaart. Deze ontwikkelingen verbind ik aan de kansen en bedreigingen voor de overheidsorganisatie in kwestie. Een van de ontwikkelingen die steeds meer opkomt is het verschijnsel ‘cloud computing’. Wikipedia definieert cloud computing als volgt: “het via het internet op aanvraag beschikbaar stellen van hardware, software en gegevens, ongeveer zoals stroom uit het elektriciteitsnet. De cloud (Nederlands: wolk) staat voor het internet en de delen en acties van de applicatie die niet op de machine van de gebruiker plaatsvinden. De gebruiker hoeft op deze manier geen eigenaar meer te zijn van de gebruikte hard- en software en is niet verantwoordelijk voor het onderhoud.”

Het idee dat overheden niet langer zelf het onderhoud hoeven te plegen klinkt in deze tijden van bezuiniging als muziek in de oren. Er zijn immers grote kosten te besparen. Het Rijk ontwikkelt nu dan ook een heuse ‘cloudstrategie’. Bijkomend voordeel van ‘de cloud’ is dat gebruikers niet per se op kantoor hoeven te zijn, maar overal bij hun gegevens en programma’s terecht kunnen. Kansen voor Het Nieuwe Werken dus.

Toch kleven er ook risico’s aan cloud computing: oplettendheid is dus geboden. In deze blog beschrijf ik de belangrijkste aandachtspunten voor overheidsorganisaties wanneer zij het gebruik van de cloud overwegen.

In de cloud betekent dat de infrastructuur niet langer binnen de muren van het gemeentehuis staat. De infrastructuur kan overal staan. Dat hoeft dus niet eens in Nederland te zijn, maar bijvoorbeeld in de VS. Dat betekent dan ook dat overheidsgegevens die in de cloud staan, fysiek op een harde schijf buiten Nederland zijn opgeslagen. Soms weet je niet waar de gegevens staan. Zo wil Google dit niet eens prijsgeven. Het Europese Agentschap voor Netwerk- en Informatiebeveiliging (ENISA) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) hebben overheden dan ook gewaarschuwd voor het gebruik van de cloud. Overheden dienen na te gaan of het opslaan van gegevens in het buitenland, niet op wettelijke, veiligheids- of privacybezwaren stuit.

Er zijn tal van ‘cloud’-oplossingen waarvan de gemiddelde gebruiker niet bewust is dat het een cloud-oplossing is en de gegevens buiten Nederland zijn opgeslagen. Voorbeelden zijn Google Docs, S3 van Amazon, maar bijvoorbeeld ook Blackberry. De Fransen waren in dat opzicht wel al vroeg. Reeds in 2007 legde de Franse veiligheidsdienst een Blackberry-verbod op. De e-mailboxen staan immers op servers in Groot-Brittannië en de VS. De Fransen waren bezorgd dat andere landen inzage zouden krijgen in hun e-mails. Als gegevens overigens in de VS zijn opgeslagen, is ook de wetgeving van de VS van toepassing. In het kader van de nationale veiligheid zouden zij een bedrijf als Blackberry onder druk kunnen zetten informatie prijs te geven.

Daar komt bij dat het plaatsen van belangrijke applicaties en gegevens in de cloud ervoor zorgt dat de cloud een hoog ‘black box gehalte’ krijgt. Hoe ontoegankelijk zijn de servers voor onbevoegden? Vind het beheer plaats door gecertificeerd personeel dat geen strafblad heeft? Hoe vindt controle van storingen in de werking van de software en opslag van gegevens plaats? Welke maatregelen neemt de beheerder van de cloud bij downtime? Welke prioriteit heeft uw organisatie in geval van storingen of downtime?

Het is bovendien belangrijk te beseffen dat u als bronhouder verantwoordelijk blijft voor de veiligheid en kwaliteit van gegevens. Dit betekent dat u niet zonder personeel kan dat op z’n minst op een basaal niveau controles uitvoert op de cloudoplossing.

Dit zijn tal van vragen die u uzelf dient te stellen als uw overheidsorganisatie de cloud als oplossing overweegt. Voorkom dat de cloud een ‘black box’ wordt waarover u de regie verliest omwille van kostenbesparingen. Blijf niet met uw hoofd in de wolken, maar sta met beide benen op de grond als u cloud-oplossingen overweegt!

Bron illustratie: Geek and Poke. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivs 2.0 License.